SİYASETTE KALİTE DENETİMİ

Bugün muhalefet partisinin iç çekişmelerine, küçük çaplı despotluklara, türlü itirafçılıklarına, arkadaş satanlarına, yüzleri hedik suyuyla yıkanmış tiplerine bakıp da “Neden insan niteliği bu kadar düşük?” diye soruyoruz.

“Nasıl oluyor da kurucu bir parti, bu denli sığ, bu denli çıkarına düşkün, niteliksiz bir insan yığınına dönüşebiliyor?” diyoruz.

Yanıtı aslında çok uzaklarda, derin siyaset bilimi kitaplarında ya da karmaşık sosyolojik çözümlemelerde aramaya gerek yok. Yanıt, insan doğasının o değişmez, o trajikomik çiğliğinde gizli.

Siyaset denilen bu tuhaf aygıt, dürüstleri öğütüp, fırıldakları tepeye çıkaran bir süzgeç gibi çalışıyor da ondan.

Gelin elli küsur yıl öncesine, Keban’a gidelim.

Bir seçim yenilgisi akşamı… CHP Keban ilçe başkanının dükkânında hava kurşun gibi ağır. Parti yönetim kurulu üyeleri yenilginin verdiği o bilindik bıkkınlık, yorgunluk ve tükenmişlik içinde toplanmışlar. Sigara dumanından göz gözü görmüyor. Herkes birbirini suçluyor; “Neden yine başaramadık?”, “Suçlu kim?”, “Neyi eksik yaptık?” türünden, bugünkü televizyon tartışmalarının o bitmek bilmez, o sonuçsuz sözcükleri havada uçuşuyor.

İçlerinde, başkanlığa niyetli bir ilçe esnafı var. Durmadan başarılı olmanın tek koşulunun ilçe başkanını değiştirmek olduğunu savunup, her ağzını açtığında “Başkanı değiştirelim, başkanı değiştirelim!” diye tutturuyor.

Sonunda, toplantıyı yöneten, partide en sözü geçenlerden rahmetli Sait Bilgin Ağabey’in canına tak ediyor. Sürekli aynı sözleri yineleyen bu esnaf ağabeyimize dönüp, sinirli ve bir o kadar da ironik bir tavırla patlıyor:

“Doğru söylüyorsun, ilk işimiz ilçe başkanımızı değiştirmek olmalı!”

Esnaf ağabeyimizin gözleri parlıyor, içi içine sığmıyor:

“Peki kim olacak Sait Abiciğim? Aklınızda biri var mı?”

Sait Ağabey, o anki siyasetin –ve aslında bugünkü siyasetin de– acı gerçeğini yüzüne çarpmak için, taşı gediğine koyuyor:

“Valla değerli kardeşim, bunca yıl hep namuslu insanlarla bu işi yapalım dedik. Olmuyor, namuslularla yürümüyor. Bana kalırsa bir "namussuz herif" bulalım da onu CHP ilçe başkanı yapalım diyorum!”

Sait Ağabey’in bu lafı, aslında "Yeter artık, gece yarısı oldu artık sus be kardeşim!" demenin ince bir yoludur.

Ancak hırs ve istekler, kimi zaman insanın gözünü kör, kulağını sağır, aklını da dumura uğratan bir hastalıktır. Bizim esnaf ağabeyimiz, iyiniyetinden olsa gerek bu ince alayı gerçek sanıp, o "namussuz" tanımını pek de umursamadan havalara uçuyor:

“Abi, vallahi tam beni tarif ettin! Ben ilçe başkanlığına adayım abi…”

Bugün parti meclislerinde, kurultay salonlarında, belediye başkanlığı adaylıklarında "Beni tarif ettin!" diyen binlerce birey yok mudur? Partinin başına, ilçenin başına, kentin başına dürüstlükle, ilkeyle gelinemeyeceğini sezen; "Nasıl olsa bu işler namuslularla yürümüyor" kuralını içselleştirmiş, makam için her türlü kılığa girmeye dünden hazır yığınlar… İşte nitelik sorununun birinci yanıtı budur. Sistem, o esnafın fütursuzluğunu, arsızlığını ödüllendiriyor.

Peki, eskiden bu arsızları kapıdan çeviren bir denetim düzeneği yok muydu? Vardı elbet. Yine altmışların ortasına, bir başka seçim dönemine gidelim.

Piran köylerinden bir yurttaş, il genel meclisi üyeliği için CHP Keban ilçe başkanlığına başvurur. Yönetim kurulu tüm başvuruları masaya yatırır. Ancak Piranlı yurttaşı kimse tanımamaktadır. Acaba CHP’yi temsil edecek nitelikte midir? İlkeli midir? Partiyi sırtlar mı? Günlerce araştırılır, soruşturulur ama doyurucu bir sonuca varılamaz.

Sonunda yönetim, en akılcı çözümü bulur. Yetkiyi, uzun yıllar o bölgede yolcu taşımacılığı yapmış, yörenin insanını ciğerine kadar bilen partinin en kıdemli üyelerinden Şoför Hacı’ya (Hacı Ali Kaya) bırakırlar. "O onay verirse, bu iş tamamdır" derler.

Rahmetli Şoför Hacı amca, bugünün o allı pullu anket şirketlerine, iletişim danışmanlarına, halkla ilişkiler uzmanlarına taş çıkartacak bir bilgelikle, az düşünür ve çok net bir yargı bildirir:

“Eğer bana soruyorsanız olmaz arkadaşlar, vallahi bu it oğlu it bizi bir şişe rakıya satar…”

Ve başvuru anında çöpe gider.

İşte nitelik sorununun ikinci yanıtı da burada gizli. Bugün merkez yoklamalarında, aday belirleme süreçlerinde eksikliğini duyduğu şey, tam olarak merhum Şoför Hacı’nın o keskin, o yalın, o acımasız sağduyusudur.

Bugün rahmetli Şoför Hacı amcamızın işini yapacak, niteliksizi eleyecek bir denetim aygıtı kalmadı. Eskiden partiyi bir şişe rakıya satacağı anlaşılan adam kapıdan sokulmazken; bugün o "satış" işlemi, rakı masalarından kalktı, gizli pazarlık masalarına, rantlara, imtiyazlılığa terfi etti.

Neden insan niteliği düşük biliyor musunuz? Çünkü sistem; bilgiye, erdeme, yurtseverliğe, ilkeli duruşa değil; uyum sağlamaya, nabza göre şerbet vermeye, gerektiğinde yoldaşını yarı yolda bırakmaya prim veriyor.

Bugün bir koltuk uğruna tüm değerlerini ayaklar altına alanlar ve siyasete yön verenler, elli yıl önce Keban'da aranan "Namussuzları” çabuk bulmuşa benziyorlar.

Günümüz siyasetinin, o çok övündüğü salonlarında, kurultaylarında Şoför Hacı amcanın o altın değerindeki uyarısı artık yankılanmıyor. O ses kesildiğinden beri, partiyi bir şişe rakıya, küçük bir çıkara, bir koltuk sevdasına satanların kavga-gürültüleri hiç eksik olmuyor.

Cem Bayındır