Veliler Çocuklarının Eğitiminde Nerede Durmalı?

Çocuklarımız söz konusu olduğunda hepimizin ortak bir isteği var: İyi olsunlar, başarılı olsunlar, güzel bir gelecekleri olsun.

Ama bazen onları çok sevdiğimiz için farkında olmadan onların yerine yaşamaya başlıyoruz.

Bir problem yaşadığında hemen biz çözmeye çalışıyoruz. Bir ödevi olduğunda başında bekliyoruz. Bir sınavdan düşük aldığında öğretmeni sorguluyoruz. Bir arkadaşıyla sorun yaşadığında, daha çocuk anlatmayı bitirmeden çözümü biz bulmaya çalışıyoruz.

Ben de bir babayım. Açıkçası insan kendi çocuğu söz konusu olduğunda bazı şeyleri daha farklı hissediyor. Çocuğunun üzülmesini istemiyorsun. Zorlanmasını istemiyorsun. Bir sıkıntısı olduğunda hemen yanında olmak istiyorsun.

Fakat eğitim yöneticisi olarak yıllardır çocukları gözlemleyince şunu daha iyi anlıyorum:

Çocuğun her sorununu bizim çözmemiz, onu her zaman daha güçlü yapmıyor.

Okulda zaman zaman öğrenciler yanıma geliyor. Bir arkadaşıyla bir problem yaşamış oluyor, bir şeye kızmış oluyor ya da bir konuda kendisini haksızlığa uğramış hissediyor.

Dinliyorum.

Sonra çoğu zaman “Peki, sen ne yapmayı düşünüyorsun?” diye soruyorum.

Bazen duruyor, düşünüyor.

“Hocam, onunla konuşacağım.” diyor.

İşte o an benim için önemli.

Çünkü çocuk o anda sadece bir problemi çözmeyi öğrenmiyor. Kendi başına çözüm üretebileceğini fark ediyor.

Bence velilikte de biraz bunu yapabilmek gerekiyor.

Çocuğumuzun önündeki her taşı kaldırmak yerine, bazen o taşa takıldığında yanında durmak…

Bir arkadaşıyla sorun yaşadığında hemen okula koşmadan önce “Sen onunla konuştun mu?” diye sormak…

Bir ödevde zorlandığında cevabı söylemek yerine “Sen buraya kadar nasıl geldin?” demek…

Bir sınavdan düşük aldığında “Neden böyle oldu?” diye kızmak yerine “Nerede zorlandın?” diye konuşmak…

Bunlar küçük gibi görünen ama çocuk için çok önemli şeyler.

Bir de son yıllarda sıkça konuştuğumuz bir “fanus” meselesi var.

Çocuklarımızı hayatın bütün zorluklarından uzak tutmaya çalışıyoruz. Elbette onları koruyacağız. Ama her zorluktan da uzak tutarsak, hayatın kendisini nasıl öğrenecekler?

Çocuk bazen beklemeyi bilmeli.

Bazen istediği olmayınca hayal kırıklığı yaşamalı.

Bazen hata yapmalı.

Bazen de yaptığı hatanın sonucunu görmeli.

Bunların hiçbirisi kötü ebeveynlik değildir.

Tam tersine, doğru yerde müdahale edildiğinde bunlar hayatın öğretmenleridir.

Bir de kıyaslamadan vazgeçebilsek…

“Bak, arkadaşın senden yüksek almış.”

Bu cümleyi çocukluğumuzdan beri duyuyoruz.

Oysa belki de çocuğumuzun başkasıyla değil, dünkü hâliyle yarışmasını sağlamalıyız.

Geçen ay yapamadığı bir soruyu bugün çözebiliyorsa, daha önce çekindiği bir konuda bugün söz alabiliyorsa, sorumluluklarını biraz daha iyi yerine getiriyorsa bunlar da başarıdır.

Çünkü her başarı karneye yazılmıyor.

Bazen bir çocuğun kendi ayakkabısını bağlamayı öğrenmesi, kendi çantasını hazırlaması, yaptığı bir hatayı kabul etmesi ya da arkadaşından özür dilemesi de eğitimin ta kendisidir.

Peki veli nerede durmalı?

Benim cevabım şu:

Çocuğunun elinden tutmalı ama onun yerine yürümemeli.

Ne çok önde olup bütün yolu onun adına açmalı, ne de tamamen geride kalmalı.

Yanında olmalı.

Çünkü bir gün çocuklarımız büyüyecek. Biz onların yerine arkadaş seçemeyeceğiz. Onların yerine karar veremeyeceğiz. Her problemde yanlarına koşamayacağız.

Bugün onlara verebileceğimiz en büyük destek, hayatın bütün zorluklarını ortadan kaldırmak değil; zorluklarla karşılaştıklarında ne yapacaklarını öğretmek.

Belki yıllar sonra çocuklarımız bizim onlar için kaç ödev yaptığımızı ya da kaç sınav sonucunu takip ettiğimizi hatırlamayacak.

Ama zorlandıkları bir gün, yanlarında nasıl durduğumuzu hatırlayacaklar.

Ben iyi ebeveynliği biraz da şöyle görüyorum:

Çocuğun düşmesini engellemek değil, düştüğünde yeniden kalkabileceğine inanmasını sağlamak.

Çünkü çocuklarımızın her zaman bize ihtiyacı olmayacak.

Ama bizim onlara kazandıracağımız özgüvene, sorumluluk duygusuna ve ayakta kalma becerisine her zaman ihtiyaçları olacak.

Belki de mesele çocuğumuzun önünde yürümek değil.

Bir gün kendi yolunu bulduğunda, arkasına dönüp baktığında bizi yanında hissetmesi.

Bence iyi veli olmak tam olarak burada başlıyor.

Mehmet Dağ