İnsan yaşamı boyunca sayısız olayla karşılaşır; fakat insanın yaşam yönünü yalnızca karşılaştığı olaylar değil, bu olayları nasıl algıladığı, nasıl yorumladığı, hangi kararı verdiği ve kararını hangi davranışa dönüştürdüğü de belirler. Bu nedenle insanın yaşamındaki en önemli becerilerden biri, dış dünyayı bütünüyle kontrol etmeye çalışmak değil, kendi dikkatini, düşüncesini, kararını ve davranışını yönetebilmektir. “Kontrol sende değilse sonuç da sende değil.” sözü bu açıdan yeniden değerlendirilmelidir. Çünkü hayatın bütün sonuçları insanın kontrolünde değildir. İnsan başka insanların düşüncelerini, gelecekte meydana gelecek bütün olayları, ekonomik koşulları, doğayı, zamanı veya tesadüfleri yönetemez. Buna karşılık kendi niyetini, hazırlığını, sınırlarını, dikkatini, seçimlerini ve davranışlarının önemli bir bölümünü yönetebilir. Sağlıklı kontrolün başladığı nokta tam olarak burasıdır: Kontrol edemediğini bırakmak, kontrol edebildiğinin sorumluluğunu almak.

NEUROKOMUT NEDİR?

“Neurokomut” yerleşik bir nörobilim veya klinik psikoloji terimi değildir. Burada bu kavramı Kuantum Düşünce Tekniği içerisinde oluşturulan bir zihinsel karar disiplini modeli olarak kullanıyorum. “Neuro” sözcüğü beyin, sinir sistemi, dikkat, öğrenme ve davranış süreçlerini; “komut” ise kişinin kendisine verdiği bilinçli yönlendirmeyi temsil eder. Dolayısıyla Neurokomut, zihne emir yağdırmak değil; düşünceyi fark etmek, düşünce ile gerçeği birbirinden ayırmak, seçenek oluşturmak, bilinçli karar vermek ve kararı davranışa dönüştürmek anlamına gelir. Buradaki amaç zihni baskılamak değildir. Amaç zihnin sürekli ürettiği düşüncelerin arasından hangisinin gerçek bilgi, hangisinin korku, hangisinin varsayım, hangisinin geçmişten taşınan bir alışkanlık olduğunu fark edebilmektir. Çünkü zihne gelen her düşünce doğru değildir; her korku gerçekleşmez, her beklenti hakikat değildir ve her iç ses takip edilmesi gereken bir yönlendirme değildir.

DÜŞÜNCE – KARAR – GERÇEKLİK

İnsanın iç dünyasında oluşan süreç basitleştirilmiş biçimde şöyle okunabilir: OLAY → ALGILAMA → DÜŞÜNCE → DUYGU → SEÇENEK → KARAR → DAVRANIŞ → SONUÇ → YENİ ÖĞRENME. Bu zincirde çok önemli bir ayrım vardır. Düşünce tek başına dış dünyayı sihirli biçimde değiştirmez. Fakat düşünce dikkatimizi, beklentimizi, duygumuzu ve davranışımızı etkileyebilir; davranışlarımız da yaşamımızdaki bazı sonuçların olasılığını değiştirebilir. Örneğin sürekli “Başarısız olacağım.” diyen bir insan fırsatlardan kaçınabilir. Kaçındıkça deneyim kazanamaz, deneyim kazanamadıkça kendisine güveni azalabilir. Böylece başlangıçtaki düşünce davranış üzerinden kendi kendisini güçlendiren bir döngüye dönüşebilir. Bunun karşısına yalnızca “Ben başarılıyım.” olumlamasını koymak yeterli değildir. Neurokomut yaklaşımında daha gerçekçi bir soru sorulur: “Başarısız olacağıma dair elimde hangi kanıt var ve bugün başarı ihtimalimi artıracak hangi davranışı gerçekleştirebilirim?” İşte zihinsel karar disiplini burada başlar.

KONTROL NE KADAR OLMALI?

Kontrolün sağlıklı bir yüzü vardır. İnsan plan yapmalı, sorumluluklarını bilmeli, parasını yönetmeli, sağlığına dikkat etmeli, zamanını düzenlemeli, ilişkilerinde sınır koymalı ve davranışlarının sonuçlarını değerlendirmelidir. Bunların tamamı sağlıklı öz-yönetimin parçalarıdır. Fakat kontrol, hayatın belirsizliğini tamamen ortadan kaldırma çabasına dönüştüğünde insanı korumak yerine yormaya başlayabilir. Bu nedenle kontrolü yüzde oranlarıyla ölçmek yerine üç alana ayırmak daha sağlıklıdır: BİRİNCİ ALAN – DOĞRUDAN KONTROL EDEBİLDİKLERİM: Sözlerim, davranışlarım, hazırlığım, sınırlarım, zamanımı nasıl kullandığım ve bugün atacağım adımlar. İKİNCİ ALAN – ETKİLEYEBİLDİĞİM AMA TAM KONTROL EDEMEDİĞİM ŞEYLER: İlişkiler, ortak kararlar, iş ortamı, aile düzeni ve başka insanlarla yürütülen süreçler. ÜÇÜNCÜ ALAN – KONTROL EDEMEDİKLERİM: Geçmiş, başka insanların zihni, beklenmedik olaylar, doğa, zamanın akışı ve geleceğin bütün ayrıntıları. Yaşamsal denge şu cümlede toplanabilir: Değiştirebildiğini değiştir. Etkileyebildiğine emek ver. Değiştiremeyeceğin şeyi taşımayı bırak.

AŞIRI KONTROL NEDEN OLUŞUR?

Aşırı kontrol çoğu zaman güç göstergesi değildir; belirsizliğe karşı geliştirilen bir güvenlik arayışıdır. İnsan “Her şeyi kontrol edersem kötü bir şey olmaz.” düşüncesine tutunabilir. Bunun altında hata yapma korkusu, reddedilme korkusu, kaybetme korkusu, eleştirilme endişesi, geçmişte yaşanan güvensizlikler veya belirsizliğe tahammül etmekte zorlanma bulunabilir. Böylece kontrol başlangıçta koruyucu bir mekanizma iken zaman içerisinde kişinin kendi özgürlüğünü daraltan bir yapıya dönüşebilir. İnsan her şeyi önceden bilmek, herkesi yönetmek, bütün ihtimalleri hesaplamak ve hiçbir hata yapmamak ister. Oysa yaşamın doğasında belirsizlik vardır. İnsan belirsizliği sıfırlayamaz; fakat belirsizlik içerisinde dengede kalmayı öğrenebilir.

AŞIRI KONTROLÜN RUHSAL ETKİLERİ

Ruhsal düzeyde aşırı kontrol insanın güven ve teslimiyet duygusunu azaltabilir. Kişi sürekli “Bir şey ters gidecek.” beklentisi içerisinde yaşadığında içinde bulunduğu anın huzurunu deneyimlemekte zorlanır. Hayatı yaşamaktan çok hayatı yönetmeye çalışır. İlişkilerde güven azalabilir; kişi çevresindeki insanların davranışlarını sürekli kontrol etmek isteyebilir. Oysa ruhsal denge, pasif biçimde her şeyi kabullenmek değildir. Ruhsal denge, sorumluluk ile teslimiyet arasındaki sınırı bilmektir. İrade bize ait olanı yapmak, teslimiyet ise bize ait olmayanı taşımamaktır.

AŞIRI KONTROLÜN ZİHİNSEL ETKİLERİ

Aşırı kontrol zihni sürekli problem çözme modunda tutabilir. Zihin gelecekte ortaya çıkabilecek ihtimalleri tekrar tekrar hesaplar: “Ya böyle olursa? Ya şunu söylerse? Ya kaybedersem? Ya hata yaparsam?” Bir süre sonra düşünmek ile çözüm üretmek birbirinden ayrılır. İnsan çok düşünür fakat daha iyi karar veremez. Buna zihinsel geviş getirme denilebilir. Karar vermek zorlaşabilir, mükemmeliyetçilik artabilir ve küçük kararlar dahi yorucu hale gelebilir. Neurokomut burada zihne şu soruyu öğretir: “Şu anda çözebileceğim gerçek bir problem mi var, yoksa zihnim geleceğin ihtimallerini mi kontrol etmeye çalışıyor?” Bu soru insanı düşüncenin içerisinden çıkarıp gözlemci konumuna taşır.

AŞIRI KONTROLÜN BEDENSEL ETKİLERİ

Uzun süreli stres bedende kas gerginliği, baş ağrısı, çene sıkma, uyku sorunları, yorgunluk, sindirim yakınmaları ve çarpıntı hissi gibi belirtilerle birlikte görülebilir. Bunların birçok farklı tıbbi nedeni olabileceğinden bedensel belirtileri yalnızca “enerji” veya düşüncelerle açıklamak doğru değildir. Sürekli veya şiddetli belirtilerde hekim değerlendirmesi gerekir. Bununla birlikte bedenin gevşemesine yardımcı olacak düzenli uyku, hareket, nefes farkındalığı ve dinlenme uygulamaları stres yönetiminin önemli parçalarıdır.

KUANTUM DÜŞÜNCE TEKNİĞİ AÇISINDAN DENGE

Kuantum Düşünce Tekniği perspektifinde insanı üç temel alanda ele alabiliriz: RUH → “Benim için anlamlı olan nedir?” ZİHİN → “Şu anda ne düşünüyorum ve bunun ne kadarı gerçek?” BEDEN → “Bedenim bana şu anda ne anlatıyor?” Bu üç sorunun merkezinde ise farkındalık vardır. İnsan ruhunu dinleyip zihnini ihmal ederse gerçekçi karar vermekte zorlanabilir. Zihnini dinleyip bedenini ihmal ederse tükenebilir. Bedenini koruyup yaşamına anlam katmazsa içsel boşluk yaşayabilir. Bu nedenle hedef tek bir alanı büyütmek değil, üç alan arasında uyum oluşturmaktır.

NEUROKOMUT’UN BEŞ TEMEL İLKESİ

1. FARK ET: Aklından geçen düşünceyi gözlemle. 2. AYRIŞTIR: Olay ile olay hakkındaki yorumunu birbirinden ayır. 3. SINIFLANDIR: Kontrolümde mi, etkileyebileceğim alanda mı, tamamen kontrolüm dışında mı? 4. KARAR VER: Kontrol edebildiğim alanda bugün hangi davranışı seçiyorum? 5. BIRAK: Kontrol edemediğim kısmı tekrar tekrar zihnimde taşımayı bırakıyorum. Böylece düşünce doğrudan sonuç olarak görülmez. Araya en önemli güç yerleştirilir: bilinçli seçim.

NEUROKOMUT KARAR FORMÜLÜ

Bir karar öncesinde kendine şu yedi soruyu sor: Bu olayın gerçeği nedir? Ben bu gerçeğe hangi yorumu ekliyorum? Şu anda hangi duyguyu yaşıyorum? Asıl korkum nedir? Kontrol edebildiğim bölüm hangisidir? Bugün atabileceğim en küçük doğru adım nedir? Sonucu kontrol etmeye çalışmadan üzerime düşeni yapabilir miyim? Bu yedi soru düzenli tekrarlandığında zihne “Her düşünceye inanmak zorunda değilim; düşüncelerimi değerlendirebilirim.” becerisini öğretmeye yardımcı olur.

YAŞAMSAL DENGE FORMÜLÜ

İnsan yaşamında üç kuvveti birlikte geliştirmelidir: İRADE + ESNEKLİK + TESLİMİYET. İrade olmazsa insan yönünü kaybedebilir. Esneklik olmazsa katılaşabilir. Teslimiyet olmazsa kontrol edemediği olaylarla sürekli mücadele edebilir. Üçünün dengesi ise psikolojik esnekliği ve yaşamla daha sağlıklı ilişki kurmayı destekler. Bunu bir terazi gibi düşünebiliriz: Bir kefede KONTROL – diğer kefede TESLİMİYET – terazinin merkezinde FARKINDALIK. Teraziyi dengede tutan güç ise güvendir.

ŞİFA KAVRAMINA NASIL BAKILMALI?

Şifa yalnızca hastalığın ortadan kalkması anlamına gelmemelidir. Kişisel gelişim açısından şifa; insanın kendisiyle daha sağlıklı ilişki kurması, bedeninin ihtiyaçlarını fark etmesi, zihinsel yüklerini azaltması, ilişkilerinde sınır oluşturması ve yaşamını değerleri doğrultusunda düzenlemesi olarak ele alınabilir. Tıbbi bir hastalığın tedavisi ise hekim ve ilgili sağlık profesyonellerinin alanıdır. Meditasyon, nefes farkındalığı, gevşeme, dua, manevi uygulamalar veya benzeri çalışmalar destekleyici olabilir ancak gerekli tıbbi ya da psikolojik tedavinin yerine kullanılmamalıdır.

ZİHİNSEL KORUMA

Zihinsel korunmanın en güçlü yollarından biri zihni dış dünyadan tamamen kapatmak değil, hangi bilgiyi içeri aldığımızı bilinçli seçmektir. Sürekli olumsuz haber, çatışma, sosyal medya karşılaştırması ve zihni uyaran içeriklere maruz kalmak dikkati yorabilir. Gün içerisinde sessiz alanlar oluşturmak, ekran kullanımını sınırlamak, düşünceleri yazmak ve tek işe odaklanmak zihinsel yükün azalmasına yardımcı olabilir.

RUHSAL KORUMA

Ruhsal koruma, korku içerisinde görünmez tehditlerden kaçınmak olarak değil; kişinin kendi değerlerini, sınırlarını ve iç huzurunu koruması şeklinde ele alınmalıdır. Dua, şükür, meditasyon, doğada bulunmak, anlamlı ilişkiler kurmak ve iyilik üretmek kişinin manevi dünyasını besleyebilir. Burada temel cümle: “Bana ait olan sorumluluğu alıyorum; bana ait olmayan yükü taşımıyorum.”

BEDENSEL KORUMA

Bedenin temel ihtiyaçları ihmal edildiğinde zihinsel dengeyi korumak da zorlaşır. Düzenli uyku, yeterli su, dengeli beslenme, günlük hareket, gün ışığı, temiz hava ve dinlenme bedensel dengenin temelidir. Bazen insan büyük spiritüel çözümler ararken bedeninin en temel ihtiyacının uyku olduğunu unutabilir. Oysa dengeli yaşam önce temel ihtiyaçların karşılanmasıyla başlar.

UYGULANABİLİR GÜNLÜK NEUROKOMUT PROGRAMI

SABAH – 5 DAKİKA: Uyandıktan sonra üç yavaş nefes al. Bugünün tek temel niyetini belirle. “Bugün kontrol edebileceğim alana odaklanıyorum.” de. SABAH PLANLAMASI – 5 DAKİKA: Günün üç önceliğini yaz. Uzun görev listeleri yerine gerçekten önemli üç işi belirle. GÜN İÇİ – 1 DAKİKALIK DURAKLAMALAR: Günde birkaç kez dur ve kendine sor: “Şu anda bedenimde ne hissediyorum? Zihnim nerede? Kontrol etmeye çalıştığım şey gerçekten benim kontrolümde mi?” KARAR ANI – 3 DAKİKA: Büyük bir karar verirken hemen tepki verme. Olayı, yorumu, duyguyu ve seçeneği birbirinden ayır. AKŞAM – 10 DAKİKA: Bugün neyi iyi yönettim? Nerede gereksiz kontrol uyguladım? Neyi bırakabilirdim? Yarın neyi farklı yapacağım? sorularını yaz. GECE – BIRAKMA: Uyku öncesinde şu cümleyi kullan: “Bugün üzerime düşeni yaptım. Değiştirebileceğimi değiştirdim. Bugün değiştiremeyeceğim olanı yarına taşımıyorum.” Ardından birkaç dakika sakin nefes alarak bedeninin gevşemesine izin ver.

21 GÜNLÜK NEUROKOMUT DİSİPLİNİ

İlk 7 günün amacı fark etmek, ikinci 7 günün amacı seçmek, son 7 günün amacı ise uygulamak ve bırakmak olabilir. İlk hafta düşünceler gözlemlenir. İkinci hafta kontrol alanları ayrıştırılır ve daha bilinçli kararlar uygulanır. Üçüncü hafta yeni davranışların günlük yaşam içerisinde sürdürülmesine odaklanılır. Buradaki 21 gün bilimsel olarak herkes için kesin bir “alışkanlık oluşma süresi” değildir; yalnızca düzenli uygulamayı kolaylaştıran pratik bir çalışma dönemi olarak kullanılabilir.

NEUROKOMUT SEANS ÖRNEĞİ

Seans sakin bir ortamda başlatılır. Ayaklar yere temas eder. Omuzlar serbest bırakılır. Birkaç dakika doğal nefes gözlemlenir. Daha sonra kişinin zihnini en fazla meşgul eden konu belirlenir. Kağıdın ortasına olay yazılır. Sol tarafa “Kontrolümde”, sağ tarafa “Kontrolüm dışında” başlığı açılır. Olayın bütün parçaları bu iki alana dağıtılır. Ardından üçüncü bir alan oluşturulur: “Etkileyebilirim ama kontrol edemem.” Kişi yalnızca birinci alandan bir davranış seçer. Örneğin “Konuşmayı hazırlayabilirim, fakat karşımdaki kişinin vereceği cevabı belirleyemem.” Sonra şu cümle söylenir: “Ben davranışımın sorumluluğunu alıyorum; başkasının davranışının sorumluluğunu taşımıyorum.” Ardından kişi gözlerini kapatarak birkaç dakika nefesini izler. Bedendeki gerginlik fark edilir. Gerginliği zorla yok etmeye çalışmadan yalnızca gevşemeye alan açılır. Son aşamada uygulanacak tek somut davranış belirlenir. Seans düşüncede değil, eylem kararıyla tamamlanır.

NEUROKOMUT’UN ANA FELSEFESİ

İnsan hayatın efendisi değildir; fakat kendi davranışlarının sorumlusu olabilir. Geleceğin tamamını kontrol edemez; fakat geleceğe hangi hazırlıkla ilerleyeceğini seçebilir. Başkalarının zihnini yönetemez; fakat kendi sınırlarını belirleyebilir. Geçmişi değiştiremez; fakat geçmişten çıkardığı anlamı yeniden değerlendirebilir. Her sonucu belirleyemez; fakat sonucu etkileyebilecek doğru davranışların ihtimalini artırabilir. Bu nedenle gerçek güç her şeyi kontrol etmekte değil, neyin kontrol edilmesi gerektiğini bilmektedir.

SONUÇ: KONTROLDEN DENGEYE

Neurokomut'un amacı insanı katı, sürekli kendisini denetleyen bir makineye dönüştürmek değildir. Tam tersine amaç, kişinin kendi zihninin esiri olmadan düşünmesini, korkularının yönettiği otomatik kararlar yerine bilinçli seçimler yapmasını ve kontrol edemediği alanlarla sürekli savaşmak yerine enerjisini değiştirebileceği alanlara yönlendirmesini sağlamaktır. Düşünceni fark et. Gerçeği yorumdan ayır. Kontrol alanını belirle. Kararını bilinçli ver. Davranışını gerçekleştir. Sonucu gözlemle. Gerekirse yönünü değiştir. Kontrol edemediğini bırak. Çünkü yaşamın dengesi ne tamamen kontrol etmekte ne de tamamen akışa bırakmaktadır. Denge; gerektiğinde irade göstermek, gerektiğinde esnemek ve gerektiğinde bırakabilmektir.

NEUROKOMUT ÖZ CÜMLESİ

“Düşüncelerimin hepsini seçemeyebilirim; fakat hangi düşünceyi takip edeceğimi seçebilirim. Her olayı kontrol edemem; fakat olaya vereceğim karşılığı yönetmeyi öğrenebilirim. Sonucun tamamı bana ait değildir; fakat benim payıma düşen karar ve davranışın sorumluluğu bana aittir.” FARKINDALIK → AYRIŞTIRMA → BİLİNÇLİ KARAR → EYLEM → GÖZLEM → DENGE Kuantum Düşünce Tekniği açısından dönüşüm, kontrolü büyütmekten önce farkındalığı büyütmekle başlar. MEHMET YILMAZ Kuantum Düşünce Tekniği Sanal Okulu Sahibi ve Eğitmeni Ruhsal • Zihinsel • Bedensel Farkındalık ve Rehberlik