Azerbaycan Tıbbı Müzesi

Bu müze Azerbaycan’ın tıp tarihi, sağlık alanındaki gelişmeler ve tıp bilim insanlarının faaliyetlerini yansıtan uzmanlaşmış bir müzedir. Müzede, eski çağlardan modern döneme kadar tıbbın gelişimini gösteren eserler, nadir el yazmaları, tıbbi aletler ve diğer materyaller sergilenmektedir.

Müzenin bulunduğu bina daha önce Çernogorod Hastanesi olarak hizmet vermiştir. 1914–1917 yıllarında Hazar’dan sürgünden dönen Neriman Nerimanov burada hekim olarak çalışmıştır. Bu olay, müzenin girişinde bulunan granit rölyef üzerinde yansıtılmıştır.

Müze, Cumhuriyet Sağlık Bakanlığı (Bakan Telat Kasımov) tarafından 2 Temmuz 1984 tarihli emirle kurulmuş ve 29 Ocak 1986’dan itibaren resmi olarak faaliyete başlamıştır. Günümüzde direktörlüğünü Sevinc Maniyeva yürütmektedir.

Müzenin sergi alanı, Asklepios tasviri olan rölyefle başlar. Girişte, eski Yunan mitolojisine göre sağlık tanrısı kabul edilen Asklepios ve kızları Higiyene ile Pantasyenin dev rölyefleri yer almaktadır. Müzenin koleksiyonunda 14 binden fazla eser bulunmaktadır. Bunlardan biri, ünlü Azerbaycanlı cerrah Mustafa Topçubaşov tarafından geliştirilen "Analgezin" ilacıdır.

Birinci salonda, 12. yüzyılın büyük bilgesi Ebu Ali İbn Sinanın büstü ve onun eseri *“Hekimlik Biliminin Kanunu”*na ait 1143 yılı el yazmasının fotoğrafı sergilenmektedir. Ayrıca bilimsel tıbbın temelini atan Hipokratın büstü ve ünlü yemininden bir parça da burada sunulmaktadır. Salonun duvarlarında, eski Yunan ve Roma, orta çağ Azerbaycan, Doğu ve Batı Avrupa tıbbına ait öğeler bakır levhalara işlenerek sergilenmiştir.

İkinci salonda, orta çağ cerrahi aletleri, 13.–19. yüzyıl hekimlerinin tıbbi traktatlarının kopyaları, Baba Gaibov Karabaği sülalesinin fotoğrafları ve kişisel eşyaları korunmaktadır. Burada ayrıca 19. yüzyılda Rusya ve Avrupa üniversitelerinde eğitim görmüş ilk Azerbaycanlı hekimlerin portreleri, diplomaları, monografileri ve tezleri de sergilenmektedir. Sinir ve kardiyoloji alanında bilimsel deneyleriyle tanınan Mirza Kazım için özel bir köşe ayrılmıştır.

Üçüncü salon, 20. yüzyılın başlarında Bakü’de petrol endüstricilerinin girişimiyle kurulan modern tıp kurumlarına ait fotoğraf ve belgeleri sergiler.

Dördüncü salonda, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde tıp alanının gelişimi, 1919’da kurulan Bakü Üniversitesinin ilk binası, rektörleri ve Tıp Fakültesinin ilk mezunları hakkında bilgiler sunulmaktadır. Ayrıca Sovyet döneminin ilk yıllarında sağlık alanındaki faaliyetler, Bakü’de yayımlanan tıp dergileri ve bilim insanlarının eserleri sergilenir. Salonun bir köşesi Neriman Nerimanov’a ayrılmış olup, onun tıbbi makaleleri, kişisel eşyaları ve oğlu Necaf’a yazdığı mektup burada gösterilmektedir.

Beşinci salon, savaşa kadar Sovyet Azerbaycanı’nda sağlık organizasyonu, Azerbaycan Tıp Üniversitesi ve Hekimleri Geliştirme Enstitüsünün kuruluşu ve faaliyetleri hakkında bilgi verir. Burada ayrıca Azerbaycan Kızılay Cemiyeti ile ilgili bir köşe de yer almaktadır.

Son salon, Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev yönetiminde sağlık alanında yapılan çalışmalara ayrılmıştır. Burada yeni inşa edilen, kapsamlı şekilde restore edilmiş ve modern ekipmanlarla donatılmış tıp kurumlarının görselleri sunulmaktadır.