Minyatür Kitap Müzesi

Minyatür Kitap Müzesi — 23 Nisan 2002 tarihinden itibaren Bakü’de faaliyet gösteren, dünyada ilk özel minyatür kitap müzesidir. Müze, İçerişehir’de, Şirvanşahlar Sarayı’nın yakınında yer almaktadır.Minyatür kitap koleksiyonunun temeli, 1982 yılının Kasım ayında atılmıştır. O dönemde Zarifa Salahova Moskova’da Tüm Birlik Gönüllü Kitapseverler Topluluğu’nda ilginç bir olayla karşılaşmıştır. Kendisine 23 ruble karşılığında İ. A. Krylov’un 1835’te yayımlanmış fabllarının küçük formatlı faksimil baskısını alma teklifi yapılmıştır. Bu miktar o dönem için yüksek sayılırken, Salahova kitabı satın almış ve böylece minyatür kitaplara ilgisi başlamıştır. O günden itibaren kişisel koleksiyonunun temeli atılmıştır.Sonraki yıllarda, dünyadaki 80’den fazla ülkede yayımlanmış 8700’den fazla minyatür kitap toplamıştır.

20 Nisan 2000 tarihinde, Azerbaycan Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı tarafından Minyatür Kitap Müzesi resmi olarak kayıt altına alınmıştır. 23 Nisan 2002’de ise müze, Bakü’de İçerişehir Devlet Tarihi-Mimari Koruma Alanı’nda, XIV. yüzyıla ait Şirvanşahlar Sarayı yakınında faaliyete başlamıştır. Müze, Zərifə Salahova’nın 20 yılı aşkın sürede topladığı nadir koleksiyon temel alınarak kurulmuştur ve günümüzde dünyada ilk ve tek özel minyatür kitap müzesi olarak kabul edilmektedir.

1 Ekim 2014’te müze, “Guinness Rekorlar Kitabı”na, dünyanın en büyük minyatür kitap koleksiyonuna sahip müze olarak girmiştir.

Şu anda müzede toplam 145 metrekarelik sergi salonunda 39 cam vitrin bulunmaktadır (açılışta bu sayı 25 idi). Bu vitrinlerde 5600 minyatür kitap sergilenmektedir. Bunlardan 3370’i, ölçüleri 75×75 mm’yi geçmeyen ve uluslararası standartlara uygun minyatür kitaplardır.

Eski SSCB’de ise 100×100 mm ölçüsündeki kitaplar minyatür kabul edildiğinden, müzede o döneme ait minyatür örnekler de yer almaktadır.

Sergi, farklı bölümlere ayrılmıştır:

• “Azerbaycan’da yayımlanan minyatür kitaplar”,
• “Nadir minyatür kitaplar”,
• “Dini edebiyatın minyatür kitaplarda temsili”,
• “Pușkiniana” (A. S. Pușkin’in hayatı ve eserlerine adanmış bölüm).

Müzede, Azerbaycan, Rusya, ABD, Japonya, İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya, Çekya, Slovakya, Macaristan, Küba, İsviçre ve diğer ülkelerde yayımlanmış minyatür kitaplar sergilenmektedir. Burada 62 ülkeden getirilen, ölçüleri 2 mm’den 10 mm’ye kadar olan nadir kitaplar yer almaktadır.

Koleksiyonun en küçük örnekleri, 1979’da Japonya’da basılmış 2×2 mm ölçülü mikrokitaplardır. Bu kitaplar özel bir büyüteç ile okunmaktadır.

Müzede ayrıca XVII. yüzyıla ait Kuran nüshaları, 1906’da basılmış “İncil”, Katolik dua kitapları, Tevrat ve diğer dini eserler de bulunmaktadır. En eski eserlerden biri, 1672’de Suudi Arabistan’da basılmış bir Kuran’dır. İlginç eserlerden biri de, sadece 5 nüsha basılmış ve Beatles grubunun şarkı sözlerini içeren minyatür kitaptır.

Müze koleksiyonları sürekli genişlemekte, yeni yayınlar ve bağışlarla zenginleştirilmektedir.