BuMüze1930 yılında Azerbaycan Devlet Müzesi’nin biyoloji bölümüne dayalı olarak kurulmuştur. 1945 yılından itibaren ise müze, Azerbaycan SSC Bilimler Akademisi’nin (günümüzde Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi) Jeoloji Enstitüsü bünyesinde faaliyet göstermektedir. Müze, Azerbaycan’ın önemli aydını Hasan bay Zerdabi’nin adını taşımakta ve ülkenin doğal zenginliklerini koruma ve sergileme amacı taşımaktadır.

Müze, 1930 yılında temellerini atmış ve aynı yıl biyoloji alanındaki ilk eserlerini sergilemeye başlamıştır. 1944 yılında resmi olarak Hasan bey Zerdabi’nin adıyla anılmaya başlamış ve 1945’ten itibaren Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Jeoloji Enstitüsü’ne bağlı olarak faaliyet göstermeye devam etmiştir.

Müzenin temel amacı, Azerbaycan’ın zengin doğal kaynaklarını, flora ve faunasını, ayrıca ülkenin jeolojik ve paleontolojik mirasını korumak ve sergilemektir. Müze üç ana bölümden oluşmaktadır: zooloji, paleontoloji ve jeoloji.

• Zooloji Bölümü: Azerbaycan’ın omurgasız ve omurgalı hayvanlarını kapsamaktadır. Burada balıklar, kara ve sucul yaşam, sürüngenler, kuşlar, memeliler ve diğer hayvanların iskeletleri, modelleri, izleri ve özel çözeltilerde korunmuş örnekleri sergilenmektedir. Omurgasız hayvan koleksiyonunda süngerler, bağırsaklılar, dikenliler, yumuşakçalar ve eklem bacaklılar yer almaktadır.
• Paleontoloji Bölümü: Nadir ve ilgi çekici eserlerle zengindir. Binegedi kır gölünden bulunmuş omurgalı hayvanların iskelet kalıntıları ve Dördüncü dönemden Binegedi, Pirekeşkül, Eldar hipparion ve Mingeçevir koleksiyonları bu bölümde sergilenmektedir.
• Jeoloji Bölümü: Azerbaycan’ın faydalı madenleri, mineralleri ve diğer kayaçları burada gösterilmektedir. Bölümde Azerbaycan’ın jeolojik ve tektonik yapısını gösteren haritalar, diyagramlar ve örnekler mevcuttur. 13 vitrin içerisinde porfir, bazalt, traverten, mermer, perlit, dolomit, barit, hematit, bakır, kuvars, sidorit gibi 83 çeşit mineral ve kayaç sergilenmektedir.

Müzenin “Altın Fon”unu oluşturan eserler arasında “Kırmızı Kitap”ta yer alan 20 hayvanın modelleri, nadir fosil iskeletler ve özel çözeltilerde korunmuş örnekler dikkat çekmektedir. Zooloji ve jeoloji koleksiyonları, Azerbaycan’ın doğal tarihini kapsamlı bir şekilde yansıtmaktadır ve araştırmacılar için değerli bir kaynaktır.

Hasan bey Zerdabi Doğa Tarihi Müzesi, Azerbaycan’ın doğal kaynaklarını koruyan ve sergileyen önde gelen bilim merkezlerinden biridir. Müze, ziyaretçilere ülkenin zengin flora ve faunası ile jeolojik ve paleontolojik mirası hakkında kapsamlı bilgiler sunmaktadır.