Azerbaycan İstiklal Müzesi

Bu Müze, Azerbaycan halkının bağımsızlık mücadelesini ve ulusal özgürlük tarihini gözler önüne seren bir kültür hazinesidir. Müze, Bakü’nün merkezinde yer alır ve 9 Ocak 1991’de kurulmuştur. Kurulduğu dönemde 7.000 eser barındıran müze, günümüzde 22.000’in üzerinde esere ev sahipliği yapmaktadır. Zengin koleksiyon, altı salonda ziyaretçilere sunulmaktadır ve burada resim, heykel, harita, fotoğraf, kitap, para birimleri ve diğer tarihi objeler sergilenmektedir. Müzede ayrıca çeşitli tematik sergiler ve etkinlikler düzenlenerek Azerbaycan’ın tarihine dair kapsamlı bir bakış sunulmaktadır.

Azerbaycan İstiklal Müzesi’nin kökeni 1919 yılına kadar uzanır. Ülkenin ilk devlet müzesi olan İstiklal Müzesi, 7 Aralık 1919’da Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Parlamentosu’nda açılmıştır. Ancak 1920’de Sovyet yönetiminin kurulmasıyla müze kapatılmıştır.

1991’de Azerbaycan’ın bağımsızlığını kazanmasıyla müze yeniden faaliyete geçmiştir. Bugün müze, hem geçmişin izlerini taşır hem de modern bir kültür ve tarih merkezi olarak hizmet vermektedir. Müze toplam altı salonu kapsamaktadır.

İlk salonda Azerbaycan’ın devlet sembolleri — bayrak, arma, milli marş ve anayasa belgeleri — sergilenmektedir. Ayrıca XVIII. yüzyıldan XIX. yüzyılın başına kadar Azerbaycan’ın hanlıklara bölünmesi, Rusya-İran savaşları ve Gülüstan (1813) ile Türkmençay (1828) anlaşmaları hakkında bilgiler sunulmaktadır.

İkinci salon, 19. yüzyılın ikinci yarısı ile 20. yüzyılın başında Azerbaycan’ın kültür, bilim ve petrol alanında yaşadığı hızlı gelişim dönemini konu alır. Bu salonda, petrol zenginlerinin katkılarıyla inşa edilen okullar, tiyatrolar ve hastaneler ile dönemin aydınlarının faaliyetleri hakkında bilgiler ziyaretçilere sunulur. Ayrıca 1918 31 Mart soykırımı ve Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin kurucularının fotoğrafları, paraları ve posta pulları da bu salonda sergilenmektedir.

Üçüncü salon, Güney Azerbaycan’daki ulusal özgürlük hareketlerine ayrılmıştır. 1905–1911 Meşrutiyet hareketi, 1917–1920 Şeyh Mehmed Hiyabani hareketi ve 1941–1945 “21 Azar” hareketi hakkında bilgiler sunulur. Salon ayrıca önemli şair, yazar ve bilim insanlarının portrelerini ziyaretçilere gösterir.

Dördüncü salon iki bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde 1920–1930’larda baskıya uğrayan önemli şahsiyetler tanıtılır. İkinci bölüm ise II. Dünya Savaşı’nda Azerbaycanlıların ön ve arka cephede gösterdiği kahramanlıkları yansıtır. Silahlar, matbaa makineleri, Mors cihazları ve saha telefonları bu salondaki ilgi çekici eserler arasında yer alır.

Beşinci salon, Karabağ olaylarına ve 1988’den itibaren yaşanan işgal ile mülteci krizine adanmıştır. Burada 20 Ocak olayları, Hocalı katliamı ve Karabağ savaşında şehit düşen kahramanların fotoğrafları, kişisel eşyaları ve askerî giysileri sergilenmektedir.

Altıncı ve son salon ise 1993’teki Milli Kurtuluş Günü’nden başlayarak bağımsız Azerbaycan’ın devlet ve ordu yapısı, ekonomik ve kültürel gelişimi hakkında bilgi verir. Ayrıca “Yüzyılın Anlaşması” (1994), ülkenin uluslararası ilişkileri ve Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in faaliyetleri de bu salonda ziyaretçilere aktarılır. Sergide Altay Hacıyev’in “Cavad Han” eseri, Sabir Çopurov’un “Karabağ” tablosu, Ezim Ezimzade’nin II. Dünya Savaşı resimleri ve Mezahir Afşar’ın “Dede Korkut” maketi gibi önemli eserler de yer almaktadır.